Według mnie trafniejsze byłoby określenie ich jako innowatorów społecznych, gdyż ich działalność tylko czasami wiąże się z generowaniem ekonomicznych zysków, a takie skojarzenia nasuwa nazwa „przedsiębiorca”. David Bornstein, dziennikarz i autor specjalizujący się w opisywaniu inicjatyw społecznych, wskazuje jednak, że między działalnością biznesową a społeczną zachodzi wiele podobieństw. Powołuje się przy tym na analizy Billa Draytona, założyciela organizacji Ashoka: Społeczni Innowatorzy.

„Przedsiębiorczość społeczna, podobnie jak przedsiębiorczość w biznesie, jest zjawiskiem wielopoziomowym. Istnieją osoby – i to o nich jest ta książka – które pragną wprowadzać zmiany na skalę kraju lub świata. Ich nieustępliwość i wysiłki są często prawdziwie heroiczne. Potrzebujemy jednak także perspektywy, która pozwoli zauważyć heroizm w działaniach na mniejsza skalę, podejmowanych tuz obok nas.”

„Opierając się na przykładach z wielu krajów, niniejsza książka ilustruje, w jaki sposób prężni przedsiębiorcy społeczni wprowadzają zmiany systemowe: jak wpływają na wzorce zachowania i spostrzegania. Wszystkie opisane osoby mają mocne koncepcje radzenia sobie z palącymi problemami i nie zamierzają – albo nie mogą – spocząć, dopóki ich idee nie rozprzestrzenią się w całym społeczeństwie. Jednocześnie książka ukazuje, jak zmiany są wprowadzane są w rzeczywistości – daje wgląd w strategię, organizację i indywidualne cechy, co pozwala zrozumieć, na czym polega sukces przedsiębiorców społecznych.”

Oparcie się na konkretnych przykładach i wierne przedstawienie jak w rzeczywistości działali/ działają innowatorzy społeczni, to mocna strona tej książki. „Mimo, że książka prezentuje zmiany o globalnym zasięgu, dostarcza także szczegółowego opisu rzeczywistego wprowadzania innowacji. Opowiada o prawdziwych ludziach i prawdziwych działaniach. Przede wszystkim zaś pokazuje, że twórcza jednostka pełna determinacji i o niezłomnej woli może wprowadzić innowacyjne zmiany, tak potrzebne w społecznościach targanych poważnymi problemami. Zwraca uwagę na to, że początek doniosłych zmian społecznych bywa często dziełem pojedynczego przedsiębiorcy społecznego: człowieka obsesyjnie skoncentrowanego na problemie, który go dostrzega i ma wizję rozwiązania, na podstawie tej wizji bierze inicjatywę w swoje ręce, gromadzi zasoby, tworzy organizację pozwalającą chronić i sprzedawać swój pomysł, dba o energię i koncentrację niezbędne do przezwyciężenia oporu, oraz – dziesięciolecie po dziesięcioleciu – ulepsza, wzmacnia i poszerza swoją wizję, dopóki ta marginalna idea nie stanie się nową normą.”

Najbardziej znany przykład ekonomii społecznej to działalność Muhammada Yunusa z Bangladeszu i jego Banku Grameen. Bank udziela mikrokredytów ubogim ludziom. Książka opowiada też o takich innowatorach jak:

Fabio Rosa, który zainicjował elektryfikację wsi w Brazylii i wykorzystanie tam odnawialnych źródeł energii,

Florence Nightingale - angielskiej pielęgniarce i działaczce społecznej, zwanej również "Damą z lampą". Jest ona uważana za twórczynię nowoczesnego pielęgniarstwa,

Jeroo Billimoria zajmującą się ochrona dzieci w Indiach, twórczynią dziecięcej linii telefonicznej,

Erzsebet Szekeres, zajmującą się pomocą życiową dla niepełnosprawnych na Węgrzech,

Vera Cordeiro, lekarce z Rio de Janeiro w Brazylii, której reforma służby zdrowia zwiększyła dostępność opieki zdrowotnej dla ubogich dzieci po wyjściu ze szpitala,

Jacob B. Schramm, USA, zwiększył dostęp do szkolnictwa wyższego dla młodzieży z ubogich rodzin i mniejszości etnicznych,

Veronica Khosa, zajmująca się opieką nad chorymi na AIDS w RPA,

Javed Abidi z Indii, walczacy o prawa osób niepełnosprawnych,

James Grant, kierownik UNICEFu – wprowadzone przez niego zmiany pozwoliły uratować życie 25 milionów dzieci.

Polskę reprezentuje w tym międzynarodowym gronie Tomasz Sadowski, założyciel Fundacji Pomocy Wzajemnej BARKA dla osób bezdomnych.

Przez całą książkę przewija się tez opowieść o Billu Draytonie, założycielu organizacji Ashoka. Ashoka jest globalnym stowarzyszeniem wiodących przedsiębiorców społecznych na świecie - osób, które w sposób trwały rozwiązują najbardziej palące problemy społeczne. Od 1981 roku Ashoka przyjęła do swojego grona ponad 2200 wiodących przedsiębiorców społecznych - Członków Ashoki, zapewniając im wsparcie w postaci stypendiów, profesjonalnych usług i dostępu do globalnej sieci liderów społecznych z 70 krajów.

Na podstawie analizy działania licznych przedsiębiorców społecznych, można odkryć, co decyduje o skuteczności i innowacyjności ich działań. David Bornstein wymienia sześć cech skutecznego przedsiębiorcy społecznego:

Gotowość do korygowania własnych błędów

Elastyczność w działaniu, a także umiejętność zatrzymania się i stwierdzenia: „To nie działa, myliliśmy się”, wymaga odpowiedniego połączenia trzeźwości, pokory i odwagi. Dzięki temu jednak idee innowatorów społecznych stale ewoluują i doskonalą się.

Gotowość do dzielenia się sukcesem

Podobno można osiągnąć wszystko, jeśli tylko nie dba się o to, komu zostaną przypisane zasługi. Gotowość do dzielenia się sukcesem stanowi jeden z podstawowych sposobów zapewniających powodzenie pracy przedsiębiorcy; im więcej osób ma udział w sukcesie, tym więcej chce pomóc.

Gotowość do wyłamania się z istniejących struktur

Przedsiębiorcy społeczni często podejmują znaczne ryzyko finansowe i zawodowe, wyłamując się ze struktur uniwersytetów, korporacji, rządów etc. Dzięki temu zyskują większą swobodę działania i szerszą perspektywę.

Gotowość do wykroczenia poza dany obszar

Jednym z podstawowych zadań przedsiębiorcy społecznego jest swoista społeczna alchemia: tworzenie nowych połączeń społecznych; gromadzenie pomysłów, doświadczeń, umiejętności i zasobów w sposób, który wykracza poza naturalne zdolności twórcze danej społeczności. (...) W obliczu szerokich, całościowych problemów przedsiębiorcy społeczni chętnie przekraczają podziały, gromadząc ludzi z rozmaitych kręgów, o różnych doświadczeniach i umiejętnościach, którzy wspólnie są w stanie stworzyć nowe, skuteczne rozwiązania.

Gotowość do pracy bez rozgłosu

Wielu przedsiębiorców społecznych przez dziesięciolecia powoli zbliża się do swej koncepcji, przekonując do niej małe grupy, a nawet pojedynczych ludzi. Często ich dokonania zyskują uznanie dopiero po wielu latach niezauważanej pracy.

Silny kręgosłup moralny

Etyka stanowi sedno przedsiębiorczości społecznej. Jak pisze Bornstein: Rozmowa o przedsiębiorcach społecznych nie ma sensu, jeśli nie poruszymy etycznej strony ich motywacji.

Perspektywy przedsiębiorczości społecznej

Według autora książki, przedsiębiorczość społeczna ma przed sobą wspaniałe perspektywy.

Rozwój demokracji i pojawienie się prężnego sektora obywatelskiego w ostatnich trzydziestu latach otworzyły nadzwyczajne możliwości działania. Sektor obywatelski przechodzi obecnie rewolucję podobną do tego, co się stało trzysta lat temu w dziedzinie biznesu.

„Kiedy liczba instytucji, osób i pomysłów osiągnie masę krytyczną, zaczną się karmić sobą nawzajem, wzajemnie się wzmacniać – uważa Drayton, autor wielu cennych spostrzeżeń na temat podobieństwa między sektorem obywatelskim a biznesowym. - Obserwujemy początki kultury, wysyłającej komunikat: „To jest świetne. Jesteśmy dumni, że się tym zajmujemy. Nie mamy czego się wstydzić. Podziwiamy najskuteczniejszych spośród nas. Wynagrodzimy ich”. I nie dotyczy to jedynie aktywistów czy przedsiębiorców społecznych, ale także szeroko rozumianego społeczeństwa. Ludzie chcą inwestować w sektor obywatelski, chcą o nim pisać, chcą tworzyć sztukę z nim związaną. Całe społeczeństwo zaczyna się weń angażować”.

Lektura tej książki daje dużo pozytywnej energii i optymizmu. Książka koncentruje się głównie na rozwiązaniach, a nie tylko na problemach, a zaprezentowane historie wręcz uskrzydlają – tyle można osiągnąć :). „Prezentowane tutaj analizy i opowieści są kierowane do szerokiej grupy czytelników. Każdy, kto kiedykolwiek marzył o rozwiązaniu palącego problemu w swoim środowisku, o wprowadzeniu pozytywnych zmian, znajdzie wiele wspaniałych i pouczających historii. Ludzie biznesu i liderzy organizacji non profit dowiedzą się, jak przedsiębiorcy społeczni służą dużym „rynkom”, opierając się na niewielkich zasobach. Fundatorzy i filantropi dowiedzą się, jak przyznawać granty. Politycy odnajdą modele rozwiązywania problemów, gotowe do wykorzystania w skali całego kraju. Dziennikarze odkryją obszar działalności ludzkiej, który jest niedostatecznie opisywany. Studenci szkół wyższych i specjaliści zwrócą uwagę na nowe ścieżki rozwoju kariery bądź nowe możliwości prowadzenia równoległej działalności zawodowej. Wykładowcy uniwersyteccy mogą skorzystać z prezentowanych przykładów jako studiów przypadku. Rodzice i nauczyciele znajdą tu wiele inspirujących opowieści dla młodych ludzi.”

Źródła:

David Bornstein „Jak zmieniać świat. Przedsiębiorcy społeczni - wizjonerzy naszych czasów”

Gdańsk 2010: Wydawnictwo AnWero

http://www.ashoka.pl/ - polska strona Ashoki