Kontrolę przeprowadzono w okresie od maja 2010 r. do grudnia 2010 r., m.in. na skutek licznych doniesień w mediach oraz skarg wpływających do NIK w sprawach dotyczących przestrzegania prawa ochrony zwierząt.. Badaniami kontrolnymi objęto okres od 1 stycznia 2008 r. do 30 czerwca 2010 r.

W porównaniu do sytuacji odnotowanej w poprzednich kontrolach NIK stwierdzono poprawę warunków bytowania zwierząt w schroniskach, a przede wszystkim zmniejszenie liczby zgonów zwierząt - głównie dzięki adopcji. Liczba zgonów (także w wyniku eutanazji) jest jednak wciąż wysoka, gdyż dotyczy średnio co czwartego psa i co trzeciego kota przyjętego do schroniska.

Większość skontrolowanych gmin wypełniała ustawowe zadania związane z ochroną zwierząt polegające na:

. przyjęciu oraz właściwym stosowaniu przepisów porządkowych dotyczących

utrzymywania zwierząt domowych i gospodarskich oraz wyłapywania zwierząt bezdomnych,

. podejmowaniu działań związanych z zapewnieniem ochrony i opieki nad bezdomnymi

zwierzętami,

. właściwym reagowaniu na przypadki niehumanitarnego traktowania zwierząt,

Jednak działania takie jedynie łagodziły skutki, lecz nie rozwiązywały samego problemu bezdomności.

W ocenie Najwyższej Izby Kontroli nie wprowadzono skutecznych rozwiązań organizacyjnych i prawnych zapewniających humanitarne traktowanie zwierząt oraz zmniejszenie populacji bezdomnych psów i kotów. Aż 68% skontrolowanych gmin nie skorzystało z prawa do uchwalenia i realizacji programów zapobiegających bezdomności zwierząt (obejmujących na przykład działania w zakresie rejestracji i identyfikacji zwierząt oraz ich sterylizacji i kastracji). W konsekwencji rośnie liczba zwierząt przebywających w schroniskach. Ponad połowa schronisk jest przepełniona.

Zdaniem Najwyższej Izby Kontroli przyjęte rozwiązania prawne, polegające na umieszczaniu bezdomnych zwierząt w schroniskach, łagodzą skutki, lecz nie rozwiązują samego problemu bezdomności. Konieczne jest zastosowanie rozwiązań systemowych, polegających na ograniczaniu niekontrolowanego rozrodu zwierząt domowych oraz wprowadzeniu prawnego obowiązku rejestracji i znakowania psów.

NIK zwraca uwagę na funkcjonowanie podmiotów zajmujących się wyłapywaniem i przetrzymywaniem bezdomnych zwierząt w innych miejscach niż schroniska (np. w tzw.„przytuliskach”). Podmioty te nie są zaliczane do działalności nadzorowanych przez służby weterynaryjne, a prowadzenie „przytulisk” nie wymaga uzyskania zezwolenia, w związku z czym nie podlegają one żadnej kontroli.

Niektóre wnioski wynikające z przeprowadzonej kontroli są zbieżne z nowelizacją ustawy o ochronie zwierząt, która wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. Ustawa stanowi, że gminy będą co rok opracowywały program opieki nad zwierzętami bezdomnymi, obejmujący m.in. zapewnienie im miejsca w schronisku, sezonowe dokarmianie, poszukiwanie dla nich właścicieli, a także sterylizację lub kastrację. Można więc mieć nadzieję, że sytuacja bezdomnych zwierząt będzie się poprawiać, a przede wszystkim, że dzięki sterylizacji zacznie ich ubywać.

Źródła:

NIK:Informacja o wynikach kontroli przestrzegania praw zwierząt - do pobrania http://www.nik.gov.pl/plik/id,3159,vp,3989.pdf

NIK o schroniskach dla zwierząt