Ustawa reguluje postępowanie ze zwierzętami kręgowymi (ryby, płazy, gady, ptaki, ssaki). Najwięcej zmian dotyczy postępowania ze zwierzętami domowymi, ale są też punkty, które poprawią los zwierząt gospodarskich, wykorzystywanych do celów rozrywkowych, sportowych czy zwierząt dzikich.

Ustawa precyzuje i rozszerza zakres tego, co uznaje się za znęcanie się nad zwierzętami (Art. 6, ust.2). Jest to zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, w szczególności:

• przycinanie psom uszu i ogonów (kopiowanie),

• używanie do pracy albo w celach sportowych lub rozrywkowych zwierząt chorych, a także zbyt młodych lub za starych albo zmuszanie do czynności mogących sprawić ból,

• bicie zwierząt przedmiotami twardymi lub ostrymi,

• przeciążanie zwierząt pociągowych i jucznych,

• transport zwierząt w sposób powodujący ich zbędne cierpienie i stres, (swoją drogą jak to się ma do transportu długodystansowego, który zawsze powoduje zbędne cierpienie i stres),

• używanie uprzęży, pęt, więzów itp. zmuszających zwierzę do przebywania w nienaturalnej pozycji,

• dokonywanie na zwierzętach zabiegów i operacji chirurgicznych przez osoby bez uprawnień i w sposób powodujący ból, któremu można było zapobiec,

• złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt,

• utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym rażące zniedbywanie,

• porzucenie zwierzęcia przez właściciela,

• stosowanie okrutnych metod w chowie lub hodowli zwierząt,

• organizowanie walk zwierząt,

• obcowanie płciowe ze zwierzęciem (zoofilia)

• wystawianie zwierzat domowych lub gospodarskich na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu,

• transport żywych ryb lub ich przetrzymywanie bez dostatecznej ilości wody,

• utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby danego gatunku.

Znęcanie się nad zwierzętami jest zabronione. Kary to grzywna, ograniczenie wolności lub pozbawienie wolności do dwóch lat (Art. 38). Za znęcanie się ze szczególnym okrucieństwem – do trzech lat pozbawienia wolności. Sąd orzeka też przepadek (odebranie) zwierzecia, jeśli sprawca był jego właścicielem. Może też orzec zakaz posiadania zwierząt od roku do 10 lat, a także wykonywania zawodu lub działalności związanej z wykorzystaniem zwierząt. Sąd może orzec nawiązkę w wysokości od 500 zł do 100 000 zł na cel związany z ochroną zwierząt.

Zwierzę, nad którym właściciel lub opiekun się znęca, może być odebrane na podstawie decyzji wójta/ burmistrza/ prezydenta miasta (Art.7, ust.1). Decyzja ta podejmowana jest z urzędu, na wniosek Policji, straży gminnej, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej zajmującej się ochroną zwierząt. W przypadkach niecierpiących zwłoki jest możliwe natychmiastowe odebranie zwierzęcia przez w/w służby i organizacje ( Art.7, ust.3)

Artykuł 9 zabrania trzymania zwierząt domowych na uwięzi dłużej niż 12 godzin w ciągu doby albo w sposób powodujący cierpienie, a także na uwięzi krótszej niż trzy metry. Złamanie tego zakazu jest wykroczeniem.

Każdy, kto napotka porzuconego psa lub kota - w szczególności na uwięzi - musi powiadomić o tym schronisko dla zwierząt, straż gminną lub policję (Art 9 a). W kontekście porzuconych, błąkających się zwierząt istotna jest też zmiana uprawnień myśliwych. Art. 33 a precyzuje, jakie działania może podjąć dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego w celu zapobiegania wałęsaniu się psów. Otóż może pouczyć własciciela psa lub odłowić błąkającego się psa i dostarczyć go właścicielowi lub schronisku dla zwierząt na koszt właściciela. Oznacza to, że myśliwi nie będą mogli odstrzeliwać błąkających się czy tylko puszczonych luzem psów.

Istotne zmiany dotyczą handlu zwierzętami domowymi. Ustawa zabrania wprowadzania do obrotu zwierząt domowych na targowiskach, targach i giełdach. Zabranione jest też rozmnażanie nierasowych psów i kotów w celach handlowych. Wprowadzanie do obrotu, a więc handel, prowadzić mogą tylko zarejestrowane hodowle albo organizacje, których statutowym celem jest opieka nad zwierzętami, w tym oddawanie psów do adopcji. Handel psami i kotami z hodowli niezarejestrowanych jest łamaniem prawa, i to zarówno przez sprzedawcę, jak i nabywcę (Art. 10 a i 10 b) i podlega karze grzywny (Art.37 a). Ograniczy to działanie pseudohodowli i przyczyni się do zmniejszenia ilości nierasowych psów i kotów, a więc też ograniczy problem bezdmności zwierząt.

Nowa ustawa o ochronie zwierząt zwiększa też odpowiedzialność gminy. Ma to szczególne znaczenie dla rzeczywistego zmniejszenia problemu bezdomności zwierząt. W myśl nowych przepisów do zadań gminy należy zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie (Art. 11, ust.1). Zabronione jest jednak odławianie zwierząt bezdomnych bez zapewnienia im miejsca w schronisku dla zwierząt, chyba że zwierzę stwarza poważne zagrożenie dla ludzi lub innych zwierząt (art.11, ust.3). Rada gminy musi też corocznie, do 31 marca, opracować program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt (Art. 11 a). W programie tym przewiduje się:

• zapewnienie bezdomnym zwierzetom miejsca w schronisku,

• opiekę nad wolnożyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie,

• odławianie bezdomnych zwierząt,

• obowiązkową sterylizację zwierząt w schroniskach,

• poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt,

• usypianie ślepych miotów,

• wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich (takich, kóre mogą zostać odebrane właścicielowi podczas interwencji),

• zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadku zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt.

Za pozytywne zmiany należy też uznać to, że przed sądem w sprawach dotyczących znęcania się nad zwierzęciem będą mogły występować organizacje społeczne (art. 39) a problematyka ochrony zwierząt ma być ujęta w podstawie programowej kształcenia ogólnego ( art.8)

Źródła

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt

Ustawa z dnia 18 września 2011 o zmianie ustawy o ochronie zwierząt oraz ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach